Het onderwijs op Sri Lanka is een erfenis van haar koloniale verleden. Het toen geldende Engelse systeem bestaat nog steeds. Kinderen volgen onderwijs vanaf hun zesde jaar en zijn leerplichtig tot het zestiende jaar; kinderen vanaf vijftien jaar kunnen ontheffing krijgen om in de praktijk een vak te leren.

Het onderwijssysteem is als volgt opgebouwd.;

Basisschool Primary level O/L Grade 1 t/m 5 6 t/m 10 jaar
Voortgezet onderwijs, onderbouw Junior secondary O/L Grade 6 t/m 9 11 t/m 14 jaar
Voortgezet onderwijs, bovenbouw Senior secondary O/L Grade 10-11 15-16 jaar
Voorbereidend hoger onderwijs Collegiate level A/L Grade 12-13 17-18 jaar
Hoger onderwijs Higher education Afhankelijk van studie

 

O/L (Ordinary Level) is de lagere schoolopleiding die ieder kind in Sri Lanka verplicht moet volgen. Deze opleiding duurt 11 jaar en beslaat grade 1 t/m 11, leeftijd ongeveer 6 t/m 16 jaar. In het elfde jaar wordt een examen afgenomen.

Het betreft onderwijs in de vakken:

  • Medium Language: Taal
  • Religion: Levensbeschouwing; boeddhisme, al of niet aangevuld met oriëntatie op andere godsdiensten
  • English Language: Engelse Taal
  • Social Studies: Geschiedenis en Maatschappijleer
  • Mathematics: Rekenkunde – Wiskunde
  • Science: een inleiding in natuur- en scheikunde en biologie 

De resultaten van het O/level-examen bepalen of A/level (advanced level) kan worden gevolgd; een twee jarige vervolgopleiding. Voor deze opleiding dienen de kinderen 4 vakken te kiezen. Het behalen van het A/level-examen geeft toegang tot toelatingsexamens voor het hoger onderwijs (universiteit/ hogere beroepsopleiding).

 

EEN BETERE SCHOLING GEEFT UITZICHT OP EEN BETERE TOEKOMST 

De slagingspercentages voor O/level bedragen 48 % (met als uitgangspunt een voldoende in drie van de bovengenoemde zes vakken; voor A/level 42 % (bron: onderzoek Ministerie van Onderwijs 2006). 

Slechts tien procent van de kandidaten die slagen voor A/level-examen kan voor een hogere studie worden toegelaten. Er bestaat dan ook een groot aantal privéscholen en hogere opleidingen die geparenteerd zijn aan buitenlandse instellingen van (hoger)onderwijs (meestal uit Engeland of een ander Gemene Best-land). Studenten die het kunnen betalen volgen studies in het buitenland. Het hoogste niveau van een studie op Sri Lanka is internationaal vergelijkbaar met de graad van Baccalaureaat. 

De meeste zesjarigen gaan geheel onvoorbereid naar de basisschool. Door kinderopvang en informele kleuterschooltjes op te richten wordt het kleuteronderwijs bevorderd waarbij kinderen al vroeg op een schoolse situatie worden voorbereid. Op het platteland staat het onderwijs op een aanmerkelijk lager peil dan in de steden. Ouders sturen – als zij het kunnen betalen – daarom hun kinderen naar scholen in de grotere dorpen en steden.  

Beter onderwijs leidt tot een betere toekomst; zowel op economisch / financieel vlak als in geestelijk welzijn. De structuur van het onderwijs op Sri Lanka biedt geen gelijke kansen. Hoewel onderwijs in principe gratis is en voor iedereen toegankelijk bepalen maatschappelijke status maar vooral financiële middelen in welke mate en tot welk niveau een kind onderwijs kan volgen (wat uiteindelijk de toekomst van het kind zal zijn). Kinderen van gezinnen die financieel welvarend zijn hebben dus een grote voorsprong. Kosten voor bijscholing kunnen voor hen worden opgebracht. Daarbij komt dat deze gezinnen stabieler zijn. Hier zijn meestal beide ouders aanwezig.

Kinderen uit gebroken gezinnen – hetzij door sterfte of verlating van (een van) beide ouders, hetzij door werkverblijf van een ouder in het buitenland (meestal de moeder) – lopen gedurende hun schoolperiode een steeds grotere achterstand op doordat zij geen toegang hebben tot de privéscholen die een beter en hoger onderwijsniveau bieden, of tot de niet kosteloze bijscholing/huiswerkklassen in openbare scholen of tot een betere school in de buurt (reiskosten!). 

Kinderen uit de armste milieus gaan niet eens regelmatig naar school, laat staan dat zij een vervolgopleiding zullen volgen.

Gehandicapte kinderen worden nog steeds in groten getale verborgen gehouden en hun wordt elke vorm van onderwijs onthouden.

 

MOGELIJKE VERVOLGOPLEIDINGEN NA A/L EN O/L

UNIVERSITEIT
Ieder jaar mogen over het hele land 20.000 studenten naar de universiteit. Degenen met de hoogste cijfers komen het eerst aan bod via een bepaalde formule. De relevante vakken wegen in de bepaalde formule het zwaarst. Bijvoorbeeld iemand die medicijnen wil studeren moet goed zijn in exacte vakken en iemand die literatuur wil doen moet weer goed zijn in talen enz.

Universiteiten zijn overheidsinstanties en dus gratis. Wel moeten eventuele reis- en verblijfskosten worden betaald evenals administratiekosten bij inschrijving en ook de benodigde boeken en andere materialen. De universiteiten beschikken over zogenaamde hostels waar studenten tegen geringe vergoeding kunnen verblijven. Bij particulieren een kamer huren wordt uiteraard weer duurder. Voor arme kinderen bestaat de mogelijkheid om een studiebeurs te krijgen.

Voor studenten die naar een universiteit willen, maar buiten de 20.000 gelukkigen vallen, is alleen studie in het buitenland een alternatief. Dit wordt uiteraard eenzeer dure zaak. Denk hierbij aan visa, tickets en collegegelden. De duur van de opleidingen is afhankelijk van de gekozen richting. 

LERARENOPLEIDING
Lerarenopleidingen duren drie jaar. Ook hier moet men geslaagd zijn voor A/L en wordt men pas aangenomen na een toelatingsexamen. De opleidingen worden gegeven op een ‘College of Education’, die men in of nabij alle grotere steden aantreft. Ook deze colleges zijn overheidsinstanties en dus gratis. Bovenvermelde kosten zijn uiteraard ook hier van toepassing. 

IT CURSUSSEN
Ieder district heeft een computerschool die onder de overheid valt. Hier kunnen zowel O/L als A/L afgestudeerden terecht. Ook hier geldt dat er een toelatingsexamen moet worden afgelegd. Kosten zijn vergelijkbaar met de andere overheidsinstellingen.  

Vanwege het beperkt aantal cursisten dat wordt toegelaten zijn in de computerbranche de privéinstellingen wel interressant ook al vanwege het feit dat het in de computerwereld vaak gaat om korte opleidingen (bv MS-offi ce). De kinderen hebben dan een redelijke kans om aan werk te komen, want ook Sri Lanka gaat digitaal.

TECHNISCHE OPLEIDINGEN
Het Technical Training Institute ‘T.T.I.’ in Katunayake, wederom een overheidsinstelling, accepteert kandidaten die voor minimaal 3 vakken zijn geslaagd voor A/L en na een toelatingsexamen.

Technische beroepen op lager niveau (na O/L) kunnen worden geleerd in privé-instellingen, bijvoorbeeld ‘Don Bosco’ in Negombo. Er zijn ook diverse privé-instellingen die korte trainingen geven in diverse beroepen zoals electricien, timmerman, monteur, TV-reparateur enz.  

Omdat de diversiteit te groot is, worden geen kosten vermeld. Voor kinderen die niet capabel zijn voldoende te studeren, en dat zijn er natuurlijk veel, kan zo’n cursus een duw in de goede richting zijn. Per kind kan worden bekeken wat de mogelijkheden en de daarbij behorende kosten zijn.

Sri Lanka kent ook een Technische Hogeschool. Dit is een overheidsinstelling en de toelatingseisen zijn rechtstreeks vergelijkbaar met die van de universiteiten.

ADMINISTRATIEVE OPLEIDINGEN
Er bestaat een overheidsinstelling die, bijvoorbeeld voor bankpersoneel, accountancy (boekhouden) opleidingen geeft. Studenten moeten hiervoor geslaagd zijn voor A/L en een toelatingsexamen doen. In de privé-sector zijn er legio mogelijkheden om in de administratieve richting cursussen te volgen. 

ESTHETISCHE OPLEIDINGEN
Onder estetische opleidingen wordt verstaan; opleidingen in kunst, muziek, dans, grafische beroepen, landschapsontwerp en architectuur. Hiervoor is eenspeciale Universiteit in Colombo, ook weer eenoverheidsinstelling waar dus dezelfde condities gelden als bij de andere universiteiten. Het aantal studenten dat hier en bij de Technische Hogeschool gaan studeren zijn niet vervat in de 20.000 kandidaten voor een universitaire opleiding. 

ONGESCHOOLDEN
Voor de kinderen die niet kunnen slagen voor hun O/L examen blijft er niets anders over dan te gaan werken als arbeider, bijvoorbeeld in grootwinkelbedrijven of fabrieken. Zij krijgen in de zaak waar zij gaan werken een aangepaste training. Vaak wordt door het management van bedrijven zelfs geronseld op scholen om aan personeel te komen. Het is echter wel aanbevelenswaardig om deze kinderen een eenvoudige computercursus te laten volgen of een kortevaardigheidscursus zoals boven reeds vermeld onder ‘Technische opleidingen’. 

CONCLUSIE
In feite is er in Sri Lanka voor ieder beroep wel een opleiding te vinden in de privé-sector die aan de vereiste voorwaarden voldoet (stewardes, kwaliteitscontroleur, kok, secretaresse, receptioniste enzovoorts). Alles hangt natuurlijk af van de bereidheid en de capaciteit van de kinderen zelf en van hetgeen de betreffende sponsor wil investeren. Wel zou het natuurlijk jammer zijn, als een kind heel zijn jeugd is gesteund en heeft bewezen die steun waard te zijn geweest, dat het op het moment dat het er echt op aankomt aan zijn lot wordt overgelaten.